HA’NIIHAN GWASHI

Submitted by
Drusilla Gould



       Beai aabaiaishe,  aika hinna ooyo’go yengadei nahwa’ai niweneegu,
Ha’niih, Banzuugunnan gewa’ga naaka. 
Bia-ogwaidenga, ba’an dembi doya gadeeden duka.
   Banzuugu nabishigoo’ nainnu bangewea’ga.
Gai debizhi ba’, miiH baan gewa’ga.
Ude uka banzuugu gekebide’a oowon gande,
subai’ gai debizhi ba’an dendo’aidu’i.
Dugupu utun do’aihwainna,
wihyu na’iya utun sigogo’haikiide baa gahtu bangu’naikii’yu.
Utun nuhinna.
  Semme’an dabai, Ha’nii baadum baha’biginna,
biaichi’a huupita been dembaiga hannihkande.

 Banzuugu uma’ain daigwa’ka,
“Babi’, hagani’yunde ennen getaan dede’a’i!” mai u niikwi.

Aiwa’i demaboyatsi, enne su’atsi uku nu’hi’kidu’i!” mai’.

Ha’nii gai u naniwaigi’a, ade uka huupita geyaanoode.
Banzuugunnam bennen niigwihkahti suhanninno”.


Sukam beaichehku Ha’nii bengahtenna
bee senaa yegwigwa’ihkatu mi’annu.
     Banzuugu u buniky, satum baadu u gunageami’aagu.

    “Enneha bennishe nanna dede’a’i?” mai ukuhti nishuwaihka.
Ha’nii, “Haa’!” mai u naniwaigia’.
“Enne wizha deasen ne wa’ishe dede’a’ikide, tsaah.”
mai u niikwi, baa dusem ba’habinoode.
Nabishai’ naakande, biaichi’a senaabita geyaahkande,
na’iya baadum baha’biginna.
    Banzuugu u dembuihka, saka beem baandewapeha u mabizhiahgu.
Un dadawetu suka senaabita mugai u tsiwaigwi’gu.
Banzuugu dease sewe daga dease ukuhti nishuwaihka, “Babi’,
hagani’yunde enne bendu en nuhindu’iha gai hanni’yu, ne wa’i!” mai’.

    Ha’nii gai uwan nangasu’a.
Banzuugu sewedaga dease dai’gwa,
“Ennen gia gizha saiwa’iti na’bishigoo’ naih sumbaana’inde.
Nean demaboyape bennen tsaan naakande!” mai u niikwi.
      Ha’nii u nanga’ku.
Suka huupita been geyaahkanna, gepa’hai’ku.
Suden un geyaahkanna, saikitun bahaiku.
Ha’nii wihyu se’mmai,
“Ne tsaan dease sawa’iti hannide!
Ha’niihnee sawa’iti hanni’iiyu,
aika huupita bendun nemme gepi’shudagwa’inna.”
  “Dede’ai’i! Dede’ai’i!
Ennen gai himbai’ nuhi’nde!” mai banzuugu u niikwi.

    “Nemme ha’niihneen, dahwaani, deasen daaza seemma’i nuhi’iiyu,
nemmen nanewenei seemman naha’ka!
Egi baishe dommo dai wepi’te, nemme sibai’ nemmen gahni mabizhiatsi,
subai’ dommo tsaa yuwaayegwihkande, tsaangu naakandu’i.”
    “Enne dibizhi daigwadi nana’ngasuangenna.”
mai banzuugu u niikwi.
“Ennen nanna gai nuhi’nde.
Ennen sutun gai dabai ba’i!” mai Ha’niiha niikwi.

    Ha’nii wihyu semmai banzuugunna niikwi,
“Maiku, ne deasen na’bishigoo’ naihwandu’i.
Emme na’bishigoo’ wagayunde gebedaandu’i,
dease gai’anda naakandu’i!”
    Ha’nii wihyu baahga’yunde do’aihwatsi dugupundu do’ai’yu.
Dugupu doyabimma matoohdo’aino’.
Saakuhtun do’aichi, na’iya sigogooihki.
“Adaoh!” Dembim mandum moichi nemmee’hwa.
“Egi da’ga ne u sumbaihka!” mai yegwimbiide.

    Sewee daga dupundun do’aihwa.
Egi been gwashi ba’an gate’nnu.
Na’aiya dea guhnaiki. Tsaasua’. Gai moichi neeme’.
Ha’nii heena’nna been gwashi ba’an ga’degu’hnaikiiyu.
Hee sunni naapeide, baa gahtusem bopi’hwa.

    “Behna, hagani ne na’bishigoo’ nabunni, Dawi’?
mai banzuugunna debi’nni.

    Banzuugun, “Tsaa! Gai’andatsi nabunni!
mai u niigwinde, u mayunde ya’hnaikinna.

    Ha’nii u debinni, u ya’hnaikingu, “Hagani naha’ku?
Gaiha ennen ne demaboyapeha sumbizhapi?”

    Banzuugu wihyu semmai u niikwi, “Tsaa naaka!
Gai’andatsi nabunni, mai ne’e niikwi!
Aika en gwashi nabuinna bunninnu!”

    Ha’nii been tsoapehba’i nabitahbuihka.
Saide Ha’niihan gwashi gai behee ba’i.
Dease da’hibape.
Ha’nii dugu been gwashi bita’hibannu,
na’iyaa uba’am bishigohaigimi’ide.

    Egi sunni’yunde Ha’nii, un dudua’,
un dogo’nee’, un genu’nee’,
deasen un tsoo’neen gwashi datahibayu’nna.